Bir Zamanlar Hayran Olduğu Özelliklerin Neden Şimdi Kusur Oldu?

İlişkinin başında size sürekli ne kadar farklı olduğunuzu söylüyordu. Gülüşünüzü seviyordu, konuşma şeklinize hayrandı, bağımsızlığınızı çekici buluyor, başarılarınızla gurur duyduğunu söylüyor ve belki de uzun zamandır kimsenin sizi onun kadar iyi görmediğini düşündürüyordu. Sonra zaman geçti. Bir zamanlar Kendine güvenmen çok hoşuma gidiyor dediği şey, Her şeyi sen biliyorsun zaten olmaya başladı. Bir zamanlar sevdiği sosyal yönünüz, İlgi çekmeye bayılıyorsun cümlesine dönüştü. Başarılarınız eskisi kadar etkileyici değildi, fikirleriniz küçümsenmeye başladı görünüşünüz hakkında küçük eleştiriler geldi ve ilişkinin başında sizi özel hissettiren insanın yanında zamanla kendinizi yetersiz hissetmeye başladınız.

İşte psikolojide ve ilişki literatüründe bu örüntü devaluation, yani değersizleştirme kavramıyla açıklanabilir. Devaluation özellikle bir kişinin başlangıçta aşırı biçimde idealize edilip daha sonra kusurlarının büyütülmesi, değerinin küçümsenmesi veya sürekli eleştirilmeye başlanması şeklinde görülebilir. Fakat önemli bir ayrıntı var. Bir ilişkide eleştirinin ortaya çıkması tek başına devaluation değildir. İnsanlar birbirlerini daha yakından tanıdıkça ilk dönemde fark etmedikleri özellikleri görebilir, hayal kırıklıkları yaşayabilir ve bazı konularda birbirlerini eleştirebilirler.

Asıl dikkat edilmesi gereken şey sistematik bir değişimdir. Çünkü değersizleştirme bazen açık hakaretlerle başlamaz. Eskiden daha eğlenceliydin Bunu gerçekten başarı mı sayıyorsun. Seni fazla gözünde büyütmüşüm. Sen değiştin. Başkalarının yanında neden böyle davranıyorsun. Tek tek bakıldığında sıradan bir tartışmanın parçası gibi görünen bu cümleler sürekli tekrarlandığında insanın kendisine bakışını yavaş yavaş değiştirebilir. Daha da kafa karıştırıcı olan ise ilişkinin başlangıcındaki kişinin tamamen kaybolmamasıdır. Bazen yeniden eski sıcaklığı gösterebilir, güzel sözler söyleyebilir ve size ilişkinin ilk günlerini hatırlatabilir. Ardından tekrar soğukluk, küçümseme veya eleştiri başlayabilir.

İşte bu değişkenlik, kişinin Eski halimize nasıl dönebiliriz sorusuna takılıp kalmasına neden olabilir. Ve farkında olmadan başka bir şey başlayabilir. İnsan artık ilişkiden mutlu olup olmadığını düşünmek yerine, yeniden eskisi kadar değerli görülmek için ne yapması gerektiğini düşünmeye başlayabilir. Daha anlayışlı olmaya, daha az konuşmaya, daha güzel görünmeye, daha başarılı olmaya veya karşı tarafın eleştirdiği özelliklerini değiştirmeye çalışabilir. Fakat burada çok önemli bir soru vardır. Gerçekten siz mi değişiyorsunuz, yoksa karşınızdaki insanın size tuttuğu ayna mı değişti. Çünkü sağlıklı bir ilişkide zamanla kusurlarınızın görülmesi normaldir. Sevgi, bir insanı kusursuz sanmak değildir.

Ancak bir ilişkinin başında gökyüzüne çıkarılıp daha sonra sürekli aşağı çekiliyorsanız, mesele yalnızca ilişkinin ilk heyecanının geçmesi olmayabilir. Ve belki de devaluation'ın en görünmez etkisi budur. Bir zamanlar onun sizi neden bu kadar sevdiğini düşünürken, bir süre sonra neden artık yeterince iyi olmadığınızı düşünmeye başlarsınız. Oysa bazen değişen sizin değeriniz değildir. Size değeriniz hakkında anlatılan hikayedir.