D3 ve K2 son yıllarda neredeyse ayrılmaz bir ikili gibi anlatılıyor. Birinin kalsiyumu vücuda aldığı, diğerinin ise onu doğru yere gönderdiği söyleniyor. Bu anlatının arkasında gerçek bir biyolojik ilişki var ancak konu sosyal medyada anlatıldığı kadar basit değil. D vitamini bağırsaklardan kalsiyum emilimini destekler ve kemik sağlığının korunmasında önemli rol oynar. K vitamini ise kanın normal pıhtılaşmasında ve kemik metabolizmasında görev alan bazı proteinlerin çalışabilmesi için gereklidir. K2 de K vitamininin menakinon adı verilen formlarından biridir.
D3 ve K2 arasındaki ilişkinin en ilginç noktası kalsiyum metabolizmasında ortaya çıkar. D vitamini, osteokalsin gibi K vitaminine bağımlı bazı proteinlerin üretimini etkiler. K vitamini ise bu proteinlerin işlev görebilecek hale gelmesinde rol oynar. Bu nedenle iki vitaminin kemik metabolizmasında birbirini tamamlayan görevleri olduğu düşünülüyor. Bazı klinik çalışmaların bir araya getirildiği meta analizlerde D ve K vitamininin birlikte kullanılmasının kemik mineral yoğunluğu ve osteokalsin üzerinde olumlu sonuçları olduğu görüldü. Ancak buradan herkesin D3 ile birlikte K2 takviyesi kullanması gerektiği sonucuna ulaşamayız. Araştırmalar henüz bu konuda kesin bir rutin kullanım önerisi oluşturacak kadar güçlü ve tutarlı değil.
K2 hakkında en çok konuşulan iddialardan biri damar kireçlenmesini önleyebileceği düşüncesidir. Bunun nedeni matrix Gla proteini adı verilen ve damar kireçlenmesiyle ilişkili bir proteinin çalışması için K vitaminine ihtiyaç duymasıdır. Bazı araştırmalar K vitamini takviyesinin damar kireçlenmesinin ilerlemesini yavaşlatabileceğini düşündürüyor. Ancak mevcut çalışmalar kesin bir koruyucu etki göstermek için yeterli değil. Bu nedenle K2 damarları temizler veya D3'ün damarlarda kalsiyum biriktirmesini engeller gibi kesin ifadeler bilimsel açıdan doğru değildir.
Bu vitaminleri günlük yaşamda yalnızca takviyelerden almak zorunda değiliz. D vitamini açısından yağlı balıklar, yumurta sarısı ve D vitaminiyle zenginleştirilmiş bazı gıdalar kaynak olabilir. D3 ayrıca güneş ışığındaki UVB etkisiyle deride üretilebilir. Ancak güneşten ne kadar D vitamini üretildiği mevsime, saate, enleme, cilt özelliklerine, yaşa ve güneşe maruz kalan deri miktarına göre büyük ölçüde değişir. Bu nedenle herkese belirli sayıda dakika güneşte kalmanın yeterli olacağını söylemek doğru değildir.
K vitamini söz konusu olduğunda K1 ile K2'yi birbirinden ayırmak gerekir. K1 özellikle ıspanak, brokoli, lahana ve diğer yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. K2 olarak adlandırılan menakinonlar ise bazı hayvansal ve fermente gıdalarda bulunur. Fermente soya ürünü natto özellikle zengin bir K2 kaynağıdır. Bazı peynirlerde de K2 bulunabilir ancak miktarı kullanılan bakterilere ve fermantasyon yöntemine göre önemli ölçüde değişebilir. Et, yumurta ve bazı süt ürünlerinde de farklı menakinon türleri bulunabilir.
Peki günlük olarak ne kadar almalıyız? Sağlıklı yetişkinlerde D vitamini için yaygın referans alım miktarı 70 yaşına kadar günde 600 IU yani 15 mikrogram, 70 yaşından sonra ise 800 IU yani 20 mikrogramdır. 2024 Endocrine Society rehberi de sağlıklı 75 yaş altındaki yetişkinlerin hastalıkları önlemek amacıyla rutin olarak bu miktarların üzerinde D vitamini kullanmasını önermiyor. K vitamini için ABD referanslarında yetişkin kadınlarda günlük yeterli alım 90 mikrogram, erkeklerde 120 mikrogram olarak belirlenmiştir. Ancak bu değer toplam K vitamini içindir. Sağlıklı herkesin alması gereken ayrı ve evrensel bir günlük K2 dozu belirlenmiş değildir.
Her iki vitamin de yağda çözünen vitaminlerdir. Bu nedenle besinlerle alınmaları günlük yaşamın doğal bir parçası olabilir. Ancak takviye konusunda daha fazla olanın daha iyi olduğu düşüncesi doğru değildir. Özellikle D vitamini yüksek dozlarda kontrolsüz kullanıldığında kandaki kalsiyumun aşırı yükselmesi gibi ciddi sorunlara yol açabilir. K vitamini ise warfarin gibi K vitamini üzerinden etkili kan sulandırıcı ilaçlarla önemli etkileşime sahiptir. Bu ilaçları kullanan kişiler K2 dahil K vitamini takviyesine kendi başına başlamamalıdır.
D3 ve K2'nin hikayesi aslında beslenme biliminde sık karşılaştığımız bir durumu gösteriyor. Vücuttaki vitaminler birbirlerinden bağımsız çalışan düğmeler değildir. Aynı biyolojik sistemlerin farklı noktalarında görev alabilirler. D vitamini ile K vitamininin kemik ve kalsiyum metabolizmasında kesişen görevleri vardır ancak bu biyolojik uyum, herkesin iki vitamini mutlaka hap halinde birlikte kullanması gerektiğini kanıtlamaz. D3 ve K2 birbirinin rakibi değil, aynı sistemin farklı oyuncularıdır. Ancak onları birlikte takviye olarak kullanmanın herkes için gerekli olduğu henüz bilimsel olarak gösterilmiş değildir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Vitamin ve takviyeleri ihtiyaç durumunuzu belirlemeden kendi kararınızla kullanmayın. Gereksinim kişiden kişiye değişebileceği gibi kullanılan ilaçlar ve mevcut sağlık durumu da takviye seçimini etkileyebilir. Kullanım, doz ve süre konusunda doktorunuza veya yetkili sağlık uzmanına danışın.
