1858 yazında Londra, tarihinin en sıra dışı krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Thames Nehri'nden yükselen dayanılmaz koku, şehrin sokaklarına, evlerine ve kamu binalarına kadar yayılmıştı. Özellikle nehir kıyısındaki Westminster Sarayı'nda bulunan İngiliz Parlamentosu, kokudan ciddi biçimde etkileniyordu. Londra'nın siyasi ve ekonomik gücünün simgesi olan Thames, artık şehrin en büyük sorunlarından birine dönüşmüştü.
19. yüzyılın ortalarında Londra, sanayileşmenin ve hızlı nüfus artışının etkisiyle büyüyordu. Ancak altyapı bu gelişmeye ayak uyduramamıştı. Evlerden, fabrikalardan ve iş yerlerinden çıkan atıkların önemli bir bölümü doğrudan Thames Nehri'ne boşaltılıyordu. Daha önce fosseptik çukurlarında biriken insan atıkları da suyla çalışan tuvaletlerin yaygınlaşması ve mevcut kanalizasyonların nehre bağlanması sonucunda giderek daha fazla nehre taşınmaya başlamıştı. Thames, zamanla milyonlarca insanın atıklarını taşıyan açık bir kanalizasyon sistemine dönüşmüştü.
1858 yazının olağanüstü sıcak ve kurak koşulları sorunu daha da ağırlaştırdı. Nehrin su seviyesi düşerken biriken organik atıkların çürümesi hızlandı. Thames'in bazı bölümlerinde suyun rengi değişmiş, yüzeyinde kirli bir tabaka oluşmuştu. Çürüyen atıklardan yayılan gazlar, nehir çevresinde yaşamayı ve çalışmayı son derece güçleştiriyordu. Tarihe Büyük Londra Kokusu, İngilizce adıyla Great Stink, olarak geçen olay böylece şehrin gündelik yaşamını etkileyen büyük bir çevre krizine dönüştü.
Krizin en dikkat çekici yönü, İngiliz Parlamentosunu da doğrudan etkilemesiydi. Westminster Sarayı'nın Thames'e bakan bölümlerinde çalışan görevliler ve milletvekilleri, kokudan korunmak için çeşitli önlemler almaya çalıştı. Pencerelerdeki perdelerin koku giderici maddelerle ıslatılması gibi geçici çözümler uygulandı. Ancak bunlar yeterli olmadı. Parlamento çalışmalarının başka bir yere taşınması dahi gündeme geldi. Böylece yıllardır Londra'nın yoksul mahallelerinde ciddi sorunlara neden olan kanalizasyon meselesi, ülkenin yönetim merkezinde de görmezden gelinemeyecek bir hale geldi.
O dönemde hastalıkların kötü kokulu havadan kaynaklandığını savunan miasma teorisi yaygın biçimde kabul görüyordu. Bu nedenle Thames'ten yükselen kokunun kolera gibi salgın hastalıklara yol açabileceğinden korkuluyordu. Oysa koleranın temel bulaşma yolu, hastalık etkeniyle kirlenmiş su ve yiyeceklerdi. İngiliz hekim John Snow, 1854 yılındaki Soho kolera salgınını inceleyerek hastalığın kirli içme suyuyla ilişkisini ortaya koyan önemli kanıtlar sunmuştu. Büyük Londra Kokusu sırasında koku ile hastalık arasındaki ilişki yanlış yorumlansa da nehrin kirlenmesi gerçekten ciddi bir halk sağlığı sorunuydu.
Yaşanan kriz, Londra'nın kanalizasyon sisteminin köklü biçimde yenilenmesini hızlandırdı. İnşaat mühendisi Joseph Bazalgette'in öncülüğünde geliştirilen kapsamlı altyapı projesi, atık suların şehrin merkezinden uzaklaştırılmasını hedefliyordu. 1858 yılında çıkarılan yasayla Metropolitan Board of Works'e yeni kanalizasyon çalışmalarını gerçekleştirmek için gerekli yetki ve finansman sağlandı. İzleyen yıllarda inşa edilen ana kanalizasyon hatları, pompa istasyonları ve bağlantı kanalları, Londra'nın modern altyapısının temelini oluşturdu.
Bazalgette'in tasarladığı sistem, yalnızca dönemin ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı kalmadı. Nüfus artışını da hesaba katan geniş kapasiteli kanalizasyon hatları sayesinde Londra, uzun yıllar boyunca kullanılabilecek bir altyapıya kavuştu. Thames kıyısında gerçekleştirilen set ve yol düzenlemeleri de şehrin görünümünü değiştirdi. Kanalizasyonun merkezden uzaklaştırılması, içme suyu ve halk sağlığı alanındaki diğer gelişmelerle birlikte, Londra'nın sağlık koşullarının iyileştirilmesine önemli katkı sağladı.
Büyük Londra Kokusu, yalnızca kötü kokan bir nehrin hikayesi değildi. Hızla büyüyen bir şehrin altyapı sorunlarını ihmal etmesinin nasıl büyük bir toplumsal krize dönüşebileceğini gösteriyordu. 1858 yazında Parlamento pencerelerine kadar ulaşan o dayanılmaz koku, Londra'nın kanalizasyon sistemini değiştiren kararların alınmasını hızlandırdı. Bugün modern şehirlerin vazgeçilmez unsurlarından sayılan kanalizasyon altyapısının tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri, Thames Nehri'nin kıyısında yaşanan bu olağanüstü yaz oldu.
