Bazı savaşçılar kazandıkları savaşlarla hatırlanır, bazıları ise öldükten yüzyıllar sonra bile adlarını yaşatmayı başarır. Kül Tigin, yaklaşık 1300 yıl önce Göktürk bozkırlarında yaşayan, genç yaşta savaş meydanlarına çıkan ve ölümünün ardından adına dikilen Orhun Yazıtı sayesinde Türk tarihinin unutulmayan isimlerinden biri haline gelen büyük bir komutandı. 684 yılında doğan Kül Tigin, İkinci Göktürk Kağanlığı'nın kurucusu İlteriş Kağan'ın oğlu, Bilge Kağan'ın kardeşiydi. Babasını küçük yaşta kaybetmesine rağmen hükümdar ailesinin içerisinde yetişti ve henüz gençlik yıllarında askeri seferlere katılmaya başladı. Kül Tigin Yazıtı onun on altı yaşından itibaren savaşlarda bulunduğunu anlatırken, ilerleyen yıllarda farklı Türk boylarına ve Göktürklerin rakiplerine karşı yapılan mücadelelerde adından sıkça söz eder.
Kül Tigin'in hikayesini ilginç kılan ayrıntılardan biri, savaşlarda kullandığı atların isimlerinin bile taşlara kazınmış olmasıdır. Yazıtlarda bazı atlarının savaş sırasında vurulduğu anlatılırken Kül Tigin'in mücadeleye devam ettiği aktarılır bu ayrıntılar hem onun savaşçı kimliğini hem de eski Türklerde at ile savaşçı arasındaki güçlü bağı gözler önüne serer. Fakat Kül Tigin yalnızca savaş meydanlarında önemli değildi. 716 yılında Kapgan Kağan'ın ölümünden sonra başlayan taht mücadelesinde belirleyici rol oynadı ve ağabeyi Bilge Kağan'ın hükümdar olmasını sağlayan güçlerden biri haline geldi. Böylece İkinci Göktürk Kağanlığı'nın en güçlü dönemlerinden birinde dikkat çekici bir yönetim dengesi ortaya çıktı tahtta Bilge Kağan, askeri gücün merkezinde Kül Tigin, devlet siyasetinin önemli isimlerinden biri olarak ise Tonyukuk bulunuyordu.
Kül Tigin 731 yılında öldüğünde Bilge Kağan kardeşinin kaybından derinden etkilendi ve onun adına Orhun Vadisi'nde büyük bir anıt kompleksi oluşturuldu. 732 yılında dikilen Kül Tigin Yazıtı, yalnızca ölen bir savaşçının hatırasını yaşatmak için hazırlanmış bir mezar taşı değildi. Türklerin yükselişini, yaşadıkları mücadeleleri, yaptıkları siyasi hataları ve devletin parçalanmasına yol açabilecek tehlikeleri gelecek nesillere anlatan adeta taşa yazılmış bir devlet hafızasıydı. Yazıtın en güçlü tarafı da burada ortaya çıkar. Göktürk yöneticileri yalnızca zaferlerini anlatmamış, Türklerin birliklerini kaybettiklerinde nasıl zayıfladıklarını ve yabancı siyasi etkilerin nasıl tehlikeli hale gelebileceğini de açık biçimde gelecek kuşaklara aktarmışlardı. Bu nedenle Kül Tigin Yazıtı, bir kahramanın hikayesinden çok daha fazlasını anlatır.
Yüzyıllar boyunca Orhun Vadisi'nde sessiz kalan bu taşların üzerindeki yazı 1893 yılında Danimarkalı dilbilimci Vilhelm Thomsen tarafından çözüldüğünde, yaklaşık bin yıl önce kaybolmuş bir dünyanın sesi yeniden duyulmaya başladı ve taşların arasından yükselen en güçlü isimlerden biri yine Kül Tigin oldu. Bugün onun yaşadığı devlet artık yok, savaştığı meydanların çoğunun izleri silindi ve orduları çoktan tarihe karıştı fakat Kül Tigin'in adı hala okunabiliyor. Çünkü bazı savaşçılar toprak kazanır, bazıları savaş kazanır, bazıları ise zamana karşı kazanır. Kül Tigin, adını taşa değil, tarihin hafızasına kazıyanlardan biriydi.
