Titanic'in mutfağında, birkaç saat sonra tabaklara konulmayı bekleyen canlı istakozlar olduğunu hayal edin. Gemi limana ulaşırsa onlar için hikayenin sonu belli. Fakat gece yarısı Titanic bir buz dağına çarpıyor ve insanlık tarihinin en büyük deniz facialarından biri yaşanıyor. Şimdi olaya yalnızca istakozların gözünden bakalım. İnsanlar için korkunç bir felaket olan geminin batışı, onlar için hayatlarının en büyük mucizesi olmaz mıydı?
Elbette Titanic'teki istakozların gerçekten bu şekilde kurtulduğunu gösteren güvenilir bir tarihsel kayıt yok. Bu nedenle anlatıyı gerçek bir olay olarak değil, düşünce deneyi olarak ele almak gerekiyor. Asıl ilginç olan da zaten istakozların gerçekten orada olup olmaması değil. Aynı olayın iki canlı için tamamen zıt anlamlara gelebilmesi. İnsan geminin batmaması için dua ederken, mutfaktaki istakoz konuşabilse belki de tam tersini isterdi.
Bu küçük düşünce deneyi iyi ve kötü kavramlarının ne kadar güçlü biçimde bakış açımıza bağlı olabileceğini gösteriyor. Yağmur düğün yapan biri için felaket, aylardır kuraklık yaşayan çiftçi için kurtuluş olabilir. İşini kaybetmek o anda hayatın çöküşü gibi görünebilir ancak yıllar sonra insanı bambaşka bir hayata götüren kırılma noktası haline gelebilir. Olay değişmez. Değişen, olayın kimin hayatına dokunduğudur.
Fakat buradan her kötülüğün içinde mutlaka bir iyilik vardır sonucuna varmak da doğru olmaz. Titanic faciasında yaklaşık 1500 insan hayatını kaybetti. Gerçek acıyı romantikleştirmek yerine düşünce deneyinin gösterdiği daha sınırlı gerçeğe bakmak gerekir. Doğada yaşanan olayların çoğunun kendi başına bizim verdiğimiz anlamlara sahip olması gerekmez. Felaket, şans, kayıp ve kurtuluş gibi kavramları olayların üzerine çoğu zaman biz yerleştiririz.
Titanic'teki hayali istakozların bize sordurduğu soru belki de budur. Başımıza kötü bir şey geldiğinde bunun hikayenin hangi noktasında olduğunu gerçekten biliyor muyuz? Bugün felaket dediğimiz bir olay yarın başka bir şeyin başlangıcı olabilir mi? Ya da bizim kurtuluş dediğimiz şey başka bir canlı için felaket olabilir mi? Hayatın en tuhaf tarafı şudur; aynı gemi batarken biri hayatını kaybedebilir, diğeri hayatını kazanabilir.
