Kelebekler, doğanın en zarif ve kısa ömürlü canlıları arasında gösterilir. Pek çok insan, bu renkli böceklerin yalnızca birkaç gün yaşadığını düşünür. Oysa kelebeklerin yaşam süreleri türlerine, yaşadıkları iklime ve beslenme alışkanlıklarına göre büyük farklılıklar gösterir. Bazı türler yetişkinliğe ulaştıktan sonra yalnızca birkaç gün hayatta kalırken bazıları aylar boyunca yaşamını sürdürebilir. Hatta bilimsel gözlemler, neredeyse bir yıl yaşayan kelebeklerin bulunduğunu ortaya koymaktadır.
Tropikal bölgelerde yaşayan Heliconius cinsi kelebekler, uzun ömürleriyle dikkat çeker. Bu grubun üyelerinden Heliconius hewitsoni üzerinde yapılan bilimsel araştırmalarda, yetişkin bir kelebeğin 348 gün yaşadığı kaydedilmiştir. Yaklaşık 11,5 aya karşılık gelen bu süre, kelebeklerin yetişkinlik dönemine ilişkin bilinen en dikkat çekici yaşam kayıtlarından biridir. Üstelik bu türün uzun ömrü, yalnızca uygun iklim koşullarıyla açıklanamaz. Beslenme biçimi de yaşam süresinin uzamasında önemli bir rol oynar.
Kelebeklerin büyük bölümü çiçeklerden nektar alarak beslenir. Heliconius kelebekleri ise nektarın yanı sıra polen de tüketebilir. Polen, nektara göre daha fazla amino asit ve protein kaynağı sağlayan besin maddeleri içerir. Bu özellik, kelebeklerin vücut dokularını korumasına ve üreme faaliyetlerini daha uzun süre sürdürmesine yardımcı olur. Bilim insanları, polenle beslenmenin bu kelebeklerin diğer birçok türe kıyasla daha uzun yaşamasında önemli bir etken olduğunu düşünmektedir.
Avrupa'da yaygın olarak görülen limon kelebeği de uzun ömürlü türler arasındadır. Bilimsel adı Gonepteryx rhamni olan bu kelebek, yaklaşık 10 ile 12 ay yaşayabilir. Ancak tropikal akrabalarından farklı bir hayatta kalma yöntemi kullanır. Sonbaharda uygun bir yere saklanarak kış boyunca hareketsiz kalır ve metabolizmasını yavaşlatır. Kış uykusuna benzeyen bu süreç sayesinde enerji tüketimini azaltır. İlkbaharda sıcaklıkların yükselmesiyle yeniden hareketlenir ve üreme dönemine girer.
Kelebeklerin yaşam sürelerini karşılaştırırken önemli bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekir. Bir kelebeğin ömrü yalnızca kanatlı olarak geçirdiği dönemden ibaret değildir. Yumurta, tırtıl ve krizalit evreleri de yaşam döngüsünün parçalarıdır. Birçok türde yetişkinlik dönemi birkaç hafta sürerken gelişimin önceki aşamaları çok daha uzun zaman alabilir. Ayrıca bazı kelebekler göç ederek, bazıları kış uykusuna girerek, bazıları ise özel beslenme alışkanlıkları sayesinde yaşamlarını uzatır.
Kelebeklerin ömrünü belirleyen tek bir biyolojik saat bulunmaz. Genetik özellikler, sıcaklık, besin kaynakları, avcı baskısı ve üreme stratejileri yaşam süresini birlikte şekillendirir. Birkaç hafta yaşayan bir tür ile neredeyse bir yıl hayatta kalan başka bir tür, aynı doğa düzeninin birbirinden farklı uyum örneklerini temsil eder. Özellikle 348 günlük yetişkin yaşam kaydı, kelebeklerin sanılandan çok daha karmaşık ve dayanıklı canlılar olduğunu gösterir. Doğada yaşamın uzunluğu, yalnızca geçen zamanla değil, canlıların çevrelerine geliştirdiği uyumlarla da belirlenir.
