İnsanlık tarihindeki bazı keşiflerin ne iyi ne de kötü olduğuna karar vermek kolaydır. Barut ise bu ayrımı neredeyse imkansız hale getirir. Yaklaşık 9. yüzyılda Çinli simyacılar tarafından geliştirilen barut, başlangıçta bugün bildiğimiz ateşli silahların dünyasını yaratmak amacıyla ortaya çıkmadı. Fakat ateş mızraklarından toplara, tüfeklerden devasa patlatma çalışmalarına uzanan yol sonunda yalnızca savaş biçimini değil, devletlerin gücünü, şehirlerin yapısını ve insanın doğaya müdahale kapasitesini de değiştirdi.
Barutun en karanlık mirası kuşkusuz savaşlarda görüldü. Topların gelişmesiyle yüzyıllardır şehirleri koruyan kalın surlar eski üstünlüğünü kaybetmeye başladı. Ateşli silahların yaygınlaşması savaş meydanındaki güç dengesini değiştirdi. Bir savaşçının yıllarca okçuluk ya da yakın dövüş eğitimi alması hâlâ değerliydi ancak ateşli silahlar, savaşma kapasitesinin daha geniş ordulara yayılmasına katkıda bulundu. Büyük merkezi devletler giderek daha güçlü ordular ve topçu birlikleri kurabildi. Barut böylece yalnızca insanların nasıl öldüğünü değil, iktidarın nasıl örgütlendiğini de değiştirdi.
Ancak aynı patlayıcı güç, savaş alanının dışında bambaşka kapılar açtı. Barut ve ardından geliştirilen patlayıcı teknolojileri madencilikte ve büyük mühendislik çalışmalarında kayaları parçalamayı kolaylaştırdı. Dağların içinden yollar ve tüneller açılması, madenlere ulaşılması ve büyük altyapı projelerinin gerçekleştirilmesi daha mümkün hale geldi. İnsan, yüzyıllarca aşılması son derece zor olan fiziksel engelleri çok daha hızlı değiştirebilecek bir güce kavuştu. Savaşta bir duvarı yıkabilen teknoloji, başka bir yerde insanların geçebilmesi için dağı yarabiliyordu.
Barutun toplumsal etkisi de en az askeri etkisi kadar büyüktü. Ateşli silahların yaygınlaşması şövalyelik ve kaleler etrafında şekillenen eski askeri düzenlerin dönüşümünde rol oynadı. Devletlerin silah, mühimmat, vergi ve sürekli ordu için daha büyük kaynaklar toplaması gerekti. Avrupa'dan Osmanlı'ya, Asya'daki büyük imparatorluklara kadar barut teknolojisini etkili biçimde kullanan güçler yeni askeri ve siyasi avantajlar elde etti. Fakat bunun bedeli de ağırdı. Savaşlar giderek daha büyük insan topluluklarını etkileyebilecek hale geldi ve silahlı şiddetin kapasitesi büyüdü.
Barutun daha renkli bir mirası da vardı. Çin'de barutun erken kullanımlarından biri eğlence ve gösterilerdi. Zamanla havai fişekler dünyanın farklı kültürlerinde kutlamaların parçasına dönüştü. Aynı kimyasal temel böylece tarihin tuhaf çelişkilerinden birini yarattı: Bir şehirde gökyüzünü kutlama için aydınlatan madde, başka bir yerde savaş alanını ateşe verebiliyordu. İnsanlığın elindeki teknoloji aynıydı. Değişen, onu hangi amaçla kullandığıydı.
Bu nedenle barutun keşfine yalnızca iyi ya da kötü demek tarihi fazlasıyla basitleştirir. Barut öldürme kapasitesini büyüttü, savaşları ve iktidar ilişkilerini değiştirdi. Fakat aynı zamanda madencilikten mühendisliğe ve eğlence kültürüne kadar savaş dışındaki alanlarda da etkiler yarattı. Belki de barutun hikayesindeki asıl mesele barut değildir. İnsanlığın eline büyük bir güç geçtiğinde onunla ne yaptığıdır. Aynı patlama bir kaleyi yıkabilir, bir tünelin önünü açabilir ya da gecenin karanlığında gökyüzünü ışıklarla doldurabilir. Teknolojinin ahlakı çoğu zaman onu icat eden maddede değil, onu kullanan insanın kararlarında başlar.
