Bir işyerinde aynı görevi yapan çalışanların farklı maaşlar alması, iş hayatında sık karşılaşılan durumlardan biridir. Ancak ücret farklılıklarının her zaman hukuka aykırı olduğu söylenemeyeceği gibi, işverenin çalışanlar arasında hiçbir gerekçe göstermeden ayrım yapabileceği de kabul edilemez. İş hukukunda eşit davranma ilkesi, benzer koşullardaki çalışanların haklı ve nesnel nedenler bulunmadıkça farklı uygulamalara tabi tutulmamasını amaçlar.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 5 Ekim 2020 tarihli, 2017/16279 Esas ve 2020/10415 Karar sayılı ilamında, aynı işyerinde benzer görevleri yerine getiren çalışanlar arasındaki ücret farklılığı değerlendirilmiştir. Davacı işçi, aynı işi yaptığı diğer çalışanlardan daha düşük ücret aldığını ve bu nedenle eşit davranma ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
Yargıtay, işçinin görevini başarılı biçimde yerine getirdiğini ve diğer çalışanlarla aynı işi yaptığını dikkate almıştır. Ücret farklılığını haklı gösterecek nesnel bir nedenin ortaya konulamaması nedeniyle eşit davranma borcunun ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Kararda, işçinin cinsiyet ayrımcılığı iddiasını ayrıca kanıtlayamamış olması, eşit davranma borcunun ihlal edildiği yönündeki değerlendirmeyi ortadan kaldırmamıştır.
Bununla birlikte her ücret farklılığı hukuka aykırılık oluşturmaz. Çalışanların kıdemleri, deneyimleri, performansları, uzmanlıkları ve üstlendikleri sorumluluklar farklı ücretlerin belirlenmesinde haklı nedenler oluşturabilir. Hukuki sorun, karşılaştırılabilir durumda bulunan çalışanlara nesnel bir gerekçe olmaksızın farklı davranılması halinde ortaya çıkar.
Örneğin aynı görevi, benzer sorumluluklarla ve benzer performansla yerine getiren çalışanlardan birine açıklanabilir bir neden olmadan sürekli daha düşük ücret ödenmesi, eşit davranma ilkesinin ihlali olarak değerlendirilebilir. Böyle bir durumda ücret farkı, ayrımcılık tazminatı ve işçinin haklı fesih hakkı gibi sonuçlar somut olayın koşullarına göre gündeme gelebilir.
Sonuç olarak işverenin ücret belirleme yetkisi sınırsız değildir. Eşit işe eşit ücret ilkesi, herkesin mutlaka aynı maaşı almasını değil, benzer durumdaki çalışanlar arasında haksız ve gerekçesiz farklılık yaratılmamasını gerektirir.
#İşHukuku #EşitİşeEşitÜcret #ÜcretEşitsizliği #ÇalışanHakları #Yargıtay #Ekubo
