Avukatların görevlerini yerine getirirken ihtiyaç duydukları bilgi ve belgelere erişimi, savunma hakkının ve hukuki temsil faaliyetinin önemli unsurlarından biridir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu, belirli kurum ve kuruluşlara avukatlara yardımcı olma yükümlülüğü getirmektedir. Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 27 Mayıs 2019 tarihli, 2018/3834 Esas ve 2019/8944 Karar sayılı ilamında, vekaletnameyle bankaya başvuran avukata belge verilmemesi üzerine yapılan suç duyurusunun yeterli soruşturma yürütülmeden sonuçlandırılması incelenmiştir.
Karara konu olayda bir avukat, müvekkilinin vefat eden babasına ilişkin sigorta belgelerini temin etmek amacıyla banka şubesine başvurdu. Avukat, başvurusu sırasında genel vekaletnamesini ibraz etti. Banka ise vekaletnamede banka şubelerinden belge talep etmeye ilişkin özel yetki bulunmadığını belirterek talebi reddetti. Bunun üzerine banka görevlileri hakkında görevi kötüye kullanma suçundan şikayette bulunuldu. Cumhuriyet Başsavcılığı, uyuşmazlığın hukuki nitelikte olduğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 2. maddesi, yargı organları, kamu kurumları, bankalar ve maddede belirtilen diğer kuruluşların avukatlara görevlerini yerine getirirken yardımcı olma yükümlülüğünü düzenlemektedir. Kanunlardaki özel hükümler saklı kalmak üzere, avukatın ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgelerin incelemeye sunulması gerekir. Belgelerden örnek alınması ise vekaletname ibrazına bağlıdır. Bu düzenleme, avukatın hukuki temsil görevini yerine getirmesi için gerekli bilgilere ulaşmasını güvence altına almaktadır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, banka görevlileri hakkındaki şikayetin yalnızca hukuki uyuşmazlık bulunduğu gerekçesiyle sonuçlandırılmasını yeterli görmedi. Şikayet dilekçesine vekaletname örneğinin ve banka ile yapılan yazışmaların eklendiğini belirledi. Bu belgelerin, görevi kötüye kullanma iddiası yönünden soruşturmayı gerektiren somut veriler içerdiğini değerlendirdi. Gerek görülmesi halinde belgelerin onaylı örneklerinin istenmesi ve banka görevlilerinin hangi hukuki gerekçeyle talebi reddettiklerinin araştırılması gerektiğini ifade etti.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160. maddesi uyarınca Cumhuriyet savcısı, suç işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrendiğinde maddi gerçeği araştırmakla yükümlüdür. Aynı Kanun'un 170. maddesi, kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunmasını aramaktadır. Yargıtay, somut olayda şikayetten yalnızca bir gün sonra, gerekli araştırmalar yapılmadan kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini hukuka aykırı buldu. Bu karara yönelik itirazın reddedilmesini de isabetli görmeyerek kanun yararına bozma kararı verdi.
Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2019/8944 Karar sayılı ilamı, avukatların bilgi ve belge taleplerinin Avukatlık Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte karar, banka görevlileri hakkında kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü değildir. Yargıtay, başvuru belgeleri ve bankanın ret gerekçesi dikkate alındığında görevi kötüye kullanma iddiasının yeterli soruşturma yapılmadan reddedilemeyeceğini belirlemiştir. Kararın temel sonucu, avukatın kanundan doğan yetkileri ile kurumların iş birliği yükümlülüğünün soruşturma makamlarınca dikkate alınması gerektiğidir.
