Portekiz’e bağlı Madeira, Afrika kıyılarının açığında, Atlantik Okyanusu’nun ortasında yükselen volkanik bir takımada. Fas kıyılarının yaklaşık 500 kilometre batısında bulunan adalar siyasi olarak Portekiz’in özerk bölgelerinden biri. Takımadanın merkezi ve en büyük şehri Funchal. Haritada küçük görünen Madeira’ya ayak basıldığında ise insanı oldukça büyük ve dramatik bir coğrafya karşılıyor. Dağlar, derin vadiler, okyanusa doğru inen dik yamaçlar ve uçurumların üzerine kurulmuş yerleşimler adanın karakterini belirliyor. Madeira’nın büyük bölümü volkanik kökenli olduğu için düz arazi oldukça sınırlı. Evler kimi bölgelerde dağların yamaçlarına basamak basamak yayılıyor, yollar tünellerle dağların içinden geçiyor ve birkaç kilometrelik mesafede manzara tamamen değişebiliyor.
Madeira’nın en dikkat çekici özelliklerinden biri iklimi. Subtropikal okyanus iklimi sayesinde yılın büyük bölümünde hava ılıman seyrediyor. Bu nedenle ada yalnızca yaz tatili için düşünülen klasik bir deniz destinasyonu değil. İlkbaharda yürüyüş yapmak, sonbaharda doğayla iç içe bir seyahate çıkmak, hatta Avrupa’nın soğuk kışından kaçmak isteyenler için de oldukça cazip. Adanın ünlü levada yolları da Madeira’yı yürüyüş tutkunları için özel bir yere dönüştürüyor. Levadas adı verilen eski sulama kanallarının çevresindeki patikalar bugün ormanların, vadilerin ve şelalelerin arasından geçen uzun yürüyüş rotaları olarak kullanılıyor. UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Laurisilva ormanı ise adanın milyonlarca yıl öncesinin bitki dünyasını hatırlatan en etkileyici doğal alanlarından biri.
Adaya ulaşmanın kendisi bile Madeira deneyiminin bir parçası. Cristiano Ronaldo’nun adını taşıyan Madeira Havalimanı, dağlarla okyanus arasındaki son derece dar bir alana kurulmuş durumda. Pist geçmişte yetersiz kaldığı için uzatıldı ve yeni bölümünün önemli kısmı deniz kıyısında dev beton kolonların üzerinde yükseliyor. Bu nedenle havalimanına yaklaşan uçakların görüntüleri sık sık sosyal medyada karşımıza çıkıyor. Madeira’nın sert rüzgarları ve dağlık yapısı inişleri zaman zaman zorlaştırabiliyor. Uçaktan indikten sonra ise bambaşka bir dünya başlıyor. Adada otomobil kiralamak mümkün ancak dik yokuşlar, keskin virajlar ve eğimli yollar nedeniyle Madeira’da araç kullanmak alışılmış ada tatillerinden biraz farklı.
Madeira’nın en sıra dışı geleneklerinden biri Funchal’ın yukarısındaki Monte bölgesinde yaşatılıyor. Burada turistler Carreiros do Monte olarak bilinen geleneksel hasır kızaklara oturuyor. Altlarında bildiğimiz anlamda tekerlek bulunmayan bu kızaklar, beyaz kıyafetli ve hasır şapkalı iki görevli tarafından dik asfalt sokaklardan aşağı yönlendiriliyor. Görevliler koşarak, çekerek, iterek ve özel ayakkabılarıyla fren yaparak kızağı kontrol ediyor. Kökeni 19. yüzyıla uzanan bu yöntem geçmişte Monte’den Funchal’a hızlı ulaşım araçlarından biriyken bugün Madeira’nın en tanınmış turistik deneyimlerinden biri. Bir zamanların ulaşım çözümünün bugün turistleri sokaklardan aşağı kaydıran bir geleneğe dönüşmesi adanın en ilginç hikayelerinden biri.
Madeira’da yaşam büyük ölçüde başkent Funchal ve çevresinde yoğunlaşıyor. Funchal, renkli pazarları, sahil yürüyüş yolları, restoranları, tarihi sokakları ve limanıyla adanın daha hareketli yüzü. Şehirden uzaklaşıldığında ise küçük köyler, muz tarlaları, üzüm bağları ve dağların arasına sıkışmış yerleşimler ortaya çıkıyor. Câmara de Lobos gibi eski balıkçı kasabaları adanın daha geleneksel tarafını gösterirken Santana, üçgen çatılı renkli evleriyle tanınıyor. Madeira aynı zamanda Cristiano Ronaldo’nun doğduğu yer. Futbolcunun adı havalimanından müzeye kadar adanın birçok noktasında karşınıza çıkabiliyor.
Adanın mutfağı da coğrafyası kadar kendine özgü. Madeira’da mutlaka denenmesi gereken yemeklerin başında espetada geliyor. Büyük parçalar halinde şişe geçirilen dana eti geleneksel olarak defne ağacından yapılan şişlerde pişiriliyor. Deniz ürünlerinde ise espada adı verilen siyah kınlı balık öne çıkıyor. Bu derin deniz balığı Madeira’da şaşırtıcı biçimde muzla birlikte servis edilebiliyor. Bolo do caco adı verilen yuvarlak ekmek sarımsaklı tereyağıyla sıcak olarak sunuluyor. Lapas adı verilen deniz salyangozları da yerel sofralarda sık görülüyor. İçecek tarafında ise adanın dünyaca ünlü Madeira şarabı ve aguardente, bal, limon ya da portakal suyuyla hazırlanan poncha bulunuyor. Tropikal iklim sayesinde çarkıfelek meyvesi, muz, avokado ve farklı tropikal meyveler pazarlarda bolca karşınıza çıkıyor.
Peki Madeira seyahat planına eklenmeye değer mi? Deniz kenarında bütün gün kumda uzanmak isteyenler için ilk tercih olmayabilir çünkü adanın karakterini uzun kumsallardan çok kayalık kıyılar ve doğal havuzlar oluşturuyor. Madeira’nın asıl gücü hareket halinde keşfedildiğinde ortaya çıkıyor. Bir sabah bulutların üzerinde bir dağ zirvesinde yürüyebilir, öğleden sonra okyanus kıyısındaki doğal lav havuzlarında yüzebilir, akşam Funchal’da deniz ürünleri yiyebilirsiniz. Porto Moniz’in doğal havuzları, Cabo Girão’nun devasa deniz uçurumu, Pico do Arieiro çevresindeki dağ manzaraları ve levada rotaları birkaç günlük seyahati kolaylıkla dolduruyor.
Madeira bu yüzden klasik anlamda yalnızca bir ada tatili değil. Okyanusun ortasında yükselen volkanik dağları, uçurumlara tutunan evleri, tropikal bitkileri, tünelleri, eski sulama kanalları, kolonlar üzerinde uzanan havalimanı pisti ve insan gücüyle sokaklardan aşağı kayan hasır kızaklarıyla Avrupa içinde oldukça farklı bir seyahat deneyimi sunuyor. Madeira’ya gitmek, denizin ortasındaki küçük bir kara parçasını görmekten çok, insanların zor bir coğrafyaya nasıl uyum sağladığını görmek gibi. Ada küçücük olabilir ama birkaç kilometrede bile insana bambaşka dünyalar gösterebiliyor.
#Madeira #Portekiz #Funchal #Seyahat #GeziRehberi #Atlantik #AdaSeyahati #MadeiraAdası
