Atavizm, bir canlının evrimsel geçmişinde yaygın olarak bulunan fakat zamanla işlevini yitirip genetik olarak baskılanmış bir özelliğin, çok nadir durumlarda yeniden ortaya çıkmasıdır. Yani bu durum yeni bir şeyin oluşması değil, zaten genetik hafızada var olan bir bilginin beklenmedik biçimde tekrar okunması anlamına gelir.
Evrim, eski özellikleri tamamen silmez, çoğu zaman onları susturur, genler ortadan kalkmaz, sadece kapatılır ve bazı olağan dışı gelişim süreçlerinde bu kapalı genetik talimatlar kısa süreliğine aktif hale gelerek kuyruk benzeri çıkıntılar, fazladan meme başları, alışılmadık kas yapıları ya da parmaklardaki sıra dışı kemikler gibi atavistik örnekler doğurabilir.
Atavizm bu yüzden evrimin geri sardığını değil, evrimin geri dönüşü olmayan ama izlerini saklayan bir süreç olduğunu gösterir, organizma geçmişine dönmez, yalnızca geçmişinin izlerini taşıdığını fark ettirir ve bu durum biyolojide tasarım hatası olarak değil, tarihsel sürekliliğin doğal bir sonucu olarak kabul edilir.
Kısacası atavizm, doğanın unutmayı bilmeyen tarafıdır, susturulmuş bir cümlenin, yanlışlıkla tekrar duyulması gibi, bize şunu hatırlatır. İnsan bedeni sadece bugünün ürünü değil, milyonlarca yılın üst üste binmiş taslağıdır.
