Trafik kontrolü sırasında bir araçta uyuşturucu madde bulunması, ceza yargılamasında yalnızca maddenin niteliği ve miktarı bakımından değerlendirilmez. Delilin hangi yetkiyle ve hangi yöntemle elde edildiği de yargılamanın sonucunu doğrudan etkiler. Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 27 Ekim 2022 tarihli, 2021/108 Esas ve 2022/10856 Karar sayılı ilamında, araç içinde kapalı bir poşette bulunan uyuşturucu maddenin önleme araması kararına dayanılarak ele geçirilmesi incelendi. Yüksek Mahkeme, hukuka aykırı arama sonucunda elde edilen maddenin hükme esas alınamayacağını belirterek beraat kararını onadı.
Olayda kolluk görevlileri, uygulama sırasında durdurmak istedikleri aracın ihtara uymayarak yoluna devam etmesi üzerine aracı takip etti. Araç, trafik ışıklarında sıkıştırılarak durduruldu. Araçta sürücüyle birlikte iki kişi daha bulunuyordu. Kolluk görevlileri, daha önce alınmış önleme araması kararına dayanarak araçta arama yaptı. Arama sonucunda ön yolcu koltuğunun arkasında, yerde duran siyah poşetin içerisinde uyuşturucu madde bulundu. Sanıklar hakkında uyuşturucu madde ticareti suçundan dava açıldı.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 116 ve 119. maddeleri, suç soruşturması kapsamında gerçekleştirilen adli aramanın koşullarını düzenlemektedir. Önleme araması ise suç işlenmesini engellemeye yönelik idari kolluk tedbiri niteliğindedir. İki arama türünün amacı ve hukuki dayanağı farklıdır. Bu nedenle önleme araması kararının bulunması, her durumda suç delili elde etmek amacıyla adli arama yapılmasına yeterli kabul edilmez. Somut olayda kolluk görevlilerinin önceden suç veya faile ilişkin bilgiye sahip olup olmadığı ve suçüstü halinin bulunup bulunmadığı önem taşımaktadır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, sanıkların bulunduğu aracın dur ihtarına uymamasının tek başına suçüstü hali oluşturmadığını belirtti. Kolluk görevlilerinin olay öncesinde sanıkların uyuşturucu madde ticareti yaptığına ilişkin ihbar veya istihbarat bilgisine sahip olmadığını tespit etti. Ayrıca uyuşturucu maddenin araç içerisinde, ağzı kapalı ve dışarıdan bakıldığında içeriği görülemeyen bir poşette bulunduğunu vurguladı. Bu koşullarda Cumhuriyet savcısına bilgi verilmesi ve kanunda öngörülen adli arama usulünün uygulanması gerektiğini değerlendirdi.
Yüksek Mahkeme, önleme araması kararına dayanılarak gerçekleştirilen işlem sonucunda ele geçirilen uyuşturucu maddenin hukuka aykırı elde edildiği sonucuna ulaştı. Anayasa'nın 38. maddesi ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 217. maddesinde yer alan hukuka uygun delil güvencesi doğrultusunda, bu maddenin mahkumiyet hükmüne dayanak oluşturamayacağını belirtti. Adana 9. Ağır Ceza Mahkemesinin beraat kararına yönelik Cumhuriyet savcısının temyiz itirazlarını reddederek hükmü oy birliğiyle onadı.
Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 2022/10856 Karar sayılı ilamı, kolluğun arama yetkisinin hukuki sınırlarını somut bir olay üzerinden ortaya koyuyor. Araçta suç konusu madde bulunmuş olması, bu maddenin elde edilmesi sırasında uygulanan usulün denetlenmesini gereksiz hale getirmiyor. Kararda, durdurma işlemi, suçüstü hali, önleme araması ve adli arama arasındaki ayrım belirleyici oldu. Hukuka aykırı elde edilen delilin mahkumiyette kullanılamayacağı ilkesi, beraat hükmünün onanmasının temel gerekçesini oluşturdu.
