Bir günün tam olarak 24 saat sürdüğünü düşünürüz. Oysa Dünya kusursuz çalışan bir saat değildir. Kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı sürekli küçük değişimler gösterir ve bunun sonucunda gerçek güneş günleri 86.400 saniyeden birkaç milisaniye daha kısa veya daha uzun olabilir. Bu fark günlük yaşamda hissedilemeyecek kadar küçüktür ancak atom saatleri sayesinde ölçülebilir.
Özellikle 2020’den itibaren Dünya’nın alışılmadık derecede kısa günler yaşadığı dönemler kaydedildi. Atom saati ölçümlerinde 5 Temmuz 2024, 24 saatten yaklaşık 1,66 milisaniye daha kısa sürerek son yılların en dikkat çekici değerlerinden birine ulaştı. 2025’in en kısa günü ise yaklaşık 1,37 milisaniye kısa ölçüldü. Ancak burada önemli bir ayrıntı var. Dünya sürekli daha hızlı dönmüyor. 2026 verileri tersine bir değişime işaret ediyor. IERS verilerine dayanan hesaplamalara göre 2026’da günlerin yıllık ortalaması yeniden 24 saatten biraz daha uzun hâle geliyor. Yani son yıllardaki hızlanmanın ardından Dünya’nın dönüşünde yeniden bir yavaşlama görülüyor.
Tek bir neden yok. Ay’ın çekim etkisi, gelgitler, atmosferdeki hava hareketleri, okyanuslardaki akıntılar ve Dünya’nın sıvı çekirdeğindeki karmaşık hareketler gezegenin dönüş hızını etkileyebiliyor. Ay’ın konumu da kısa süreli değişimlerde rol oynuyor. Bu etkilerin tamamı bir araya geldiğinden Dünya’nın dönüş hızını uzun vadede çok hassas biçimde tahmin etmek oldukça zor.
İlginç olan ise çok uzun vadede eğilim aslında ters yönde. Ay’ın oluşturduğu gelgit sürtünmesi Dünya’nın dönüşünü yavaşlatıyor ve günlerin süresi yüzyıllar boyunca çok küçük miktarlarda uzuyor. Dolayısıyla son yıllardaki milisaniyelik kısa günler, Dünya’nın kalıcı olarak hızlanmaya başladığı anlamına gelmiyor.
Bir milisaniyenin ne önemi var? İnsan için neredeyse hiçbir önemi yok; farkı hissetmemiz mümkün değil. Ancak uydu sistemleri, astronomik gözlemler, navigasyon ve hassas zaman ölçümleri açısından Dünya’nın dönüşünün çok doğru takip edilmesi gerekiyor. Bu nedenle IERS, Dünya’nın dönüşü ve yönelimiyle ilgili verileri sürekli ölçüyor ve yayımlıyor.
Dünya’nın dönüşü sabit değil, bazen birkaç milisaniyelik ölçekte hızlanıyor, bazen yavaşlıyor. Son yıllarda, Dünya hızlanıyor, haberlerinin bilimsel bir temeli vardı, fakat 2026 itibarıyla güncel veriler yeniden yavaşlama yönünde bir değişime işaret ediyor.
