Mezopotamya mitolojisinin en eski ve en yüksek katmanlarında, zamanın henüz ölçülmediği, gökyüzünün sadece bir mekan değil aynı zamanda mutlak otoritenin sembolü olduğu çağlarda, ilahi düzenin tepesinde sessiz ama sarsılmaz bir figür yükselir: Anu. Anu, Sümer, Akad, Asur ve Babil inanç sistemlerinde yalnızca bir tanrı değil, tanrılığın kendisini mümkün kılan kozmik bir ilke olarak düşünülmüş, göğün derinliklerinde hüküm süren ama yeryüzüne nadiren doğrudan müdahale eden bir varlık olarak anlatılmıştır; onun gücü gürültüyle değil, kaçınılmazlıkla hissedilir. Sümer metinlerinde Anu, göğün kendisiyle özdeşleşmiş, evrenin en üst katmanını temsil eden ve tanrılar meclisinin en yaşlı, en köklü otoritesi olarak konumlandırılmıştır; ancak bu otorite, insanların günlük hayatına sürekli müdahale eden bir tanrı tipinden ziyade, düzeni kuran ve o düzenin bozulmasına ancak kritik eşiklerde izin veren bir kozmik denge unsuru şeklinde tasvir edilir. Anu’nun gücü, doğrudan cezalandıran ya da ödüllendiren bir iradeden çok, “olması gerekenin” sınırlarını çizen görünmez bir çerçeve gibidir; bu nedenle mitlerde sıkça adı geçer ama sahnede nadiren görünür, çünkü onun varlığı zaten sahnenin kendisidir.
Anu’nun mitolojik rolü incelendiğinde, onun gökyüzüyle kurduğu ilişkinin sıradan bir mekansal bağ olmadığı fark edilir; gök, Anu için sadece yaşadığı yer değil, aynı zamanda kozmik yasaların yazıldığı, kaderlerin mühürlendiği ve tanrılar arasındaki hiyerarşinin meşrulaştırıldığı kutsal bir düzlemdir. Tanrılar meclisinde alınan kararların nihai onayı çoğu zaman Anu’ya atfedilir ve bu durum, onu aktif bir yönetici olmaktan ziyade, mutlak meşruiyetin kaynağı haline getirir; yani bir kararın doğru olup olmadığı, Anu’nun iradesiyle değil, Anu’nun düzenine uygunluğu ile ölçülür. Mitolojik anlatılarda Anu’nun çocukları ve soyundan gelen tanrılar, onun kozmik gücünün farklı yönlerini yeryüzüne ve alt alemlere taşır; fırtınanın kudreti, bilgelik ve büyünün derinliği ya da yeraltının karanlık düzeni, Anu’nun göksel bütünlüğünden kopan ama hala ona bağlı olan parçalar gibidir. Bu bağlamda Anu, bir baba figüründen çok, tanrısal enerjinin ilk kaynağı olarak görülür; ondan doğan her ilahi güç, aslında göğün farklı bir titreşimini temsil eder.
Babil ve Asur dönemlerine gelindiğinde, Anu’nun konumu zamanla daha sembolik bir hal alır; siyasi ve dinsel merkezlerin değişmesiyle birlikte, onun aktif rolü bazı metinlerde geri plana itilse de, kozmik hiyerarşinin zirvesindeki yeri hiçbir zaman tamamen kaybolmaz. Tapınaklarda onun adına yapılan ritüeller, insanlarla doğrudan iletişim kurmaktan çok, evrenin düzenine saygı sunma amacı taşır; çünkü Anu’ya ibadet etmek, bir dilekten ziyade, kozmik dengeye uyum sağlama çabası olarak görülür. Anu’nun mitolojideki en çarpıcı yönlerinden biri, onun sessizliğidir; bu sessizlik bir zayıflık değil, aksine mutlak gücün doğal sonucudur, çünkü gerçekten her şeyin üzerinde olan bir varlığın sürekli konuşmasına gerek yoktur. Onun adı, fırtına gibi yankılanmaz ama gökyüzünün değişmeyen yüksekliği gibi her zaman oradadır; insanlar ve tanrılar gelir geçer, krallıklar yıkılır, şehirler kumun altına gömülür, fakat gök hala göktür ve Anu’nun alanı hala erişilmezdir.
Bu nedenle Anu, yalnızca antik bir tanrı olarak değil, insanlığın evreni anlama çabasının erken ama derin bir yansıması olarak da okunabilir; kontrol edilemeyen, pazarlık yapılamayan ama varlığı inkar edilemeyen kozmik düzenin sembolü olan Anu, mitolojide gökyüzüne bakıldığında hissedilen o kadim saygının, korkunun ve hayranlığın adıdır. Göğe bakan insanın sessizce hissettiği “benden büyük bir şey var” duygusu, Mezopotamya metinlerinde Anu adıyla şekil bulmuş, binlerce yıl sonra bile anlamını yitirmeden yankılanmaya devam etmiştir.
